De snelweg als spiegel
Je wordt afgesneden op de snelweg. Wat een hufter. Het is het eerste wat je denkt, en je bent er heilig van overtuigd ook. Niemand twijfelt daar even bij.
Maar doe jij het zélf een keer (gebeurt bijna nooit natuurlijk), dan lag het aan de omstandigheden. Je was even in gedachten verzonken en moest toch écht die afslag halen. Kan gebeuren, toch?
Zie je 't verschil? Bij de ander is het direct een falend karakter. Bij onszelf is altijd de situatie.
De fundamentele attributiefout
Ik vind dat magisch interessant. Het principe heeft overigens een naam: de fundamentele attributiefout. En hoe hoger de spanning oploopt, hoe hardnekkiger dit probleem wordt.
Juist bij gedoe plakken we namelijk direct allerlei oordelen op de persoon aan de andere kant van de tafel. Niet op hun situatie, niet op wat hen bezielt — nee, direct op hun persoon. Escalatie gegarandeerd.
Stelligheid als valstrik
Het pijnlijke is dat in het bedrijfsleven stelligheid beloond wordt, twijfel zelden. En je komt er ontzettend ver mee. Tot je om je heen kijkt en ziet hoe vaak dat misgaat. Heel gek, maar die "amazing deal" blijkt toch nog even op zicht te laten wachten.
Wat ik in mijn werk telkens terugzie: het zit bijna altijd anders dan mensen denken. Niet af en toe; bijna altijd.
Een kleine oefening
Een kleine oefening op deze woensdagochtend. De volgende keer dat je (het gedrag van) iemand veroordeelt, zet er dan één totaal ander scenario tegenover. Wat als het niet onwil was, maar onmacht? Wat als niet boosaardigheid, maar angst? Wat als niet luiheid, maar overbelasting?
Je hoeft het niet te geloven. Maar houd het voor de grap eens open en kijk wat er gebeurt.
Twijfelen is geen zwakte, maar het verschil tussen een reactie die uit de heup geschoten is, en echt willen begrijpen. Het zet deuren open die anders dicht blijven.
Herken je dit patroon in jezelf of in je organisatie? Laten we erover praten →